ADAY ÇIRAK VE ÇIRAKLARIN EĞİTİMİ

Çıraklık eğitimi kapsamındaki mesleklerde faaliyet gösteren bir iş yerinde çalışan 15 yaşından gün almamış olanlar aday çırak olarak eğitime devam ederler. Aday çırakların eğitiminde temel amaç; meslekle ilgili ön bilgileri vermek ve temel eğitimini geliştirmektir. Bunlara ayrıca işyeri ortamı tanıtılmakta, mesleki rehberlikte bulunulmaktadır.

Aday çıraklar haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde teorik eğitim görürler. Ders programı Genel Bilgi Dersleri ile Meslek Bilgisi derslerinden meydana gelmektedir.

14 yaşını tamamlamış olanlar ise çırak olarak eğitime devam ederler. Bu eğitim çıraklık sisteminin özünü oluşturmaktadır. Çırakların devam ettiği eğitim süresi mesleklerin özelliği dikkate alınarak 2-4 yıl arasında belirlenmektedir. Bu süre uygulamada çıraklık eğitimi yapılan mesleklerin tamamında 2 ile 3 yıl olarak belirlenmiştir. Bu eğitim kalfalık sınavının verilmesiyle son bulmaktadır. Çıraklık eğitim süresince haftada 1 gün (8 saatten az olmamak üzere) teorik eğitim görmek üzere mesleki eğitim merkezlerine devam ederler. Çıraklık eğitimi uygulama kapsamında bulunan mesleklerde faaliyet gösteren işyerlerinde çalışan çırak yaşındaki gençlerin çıraklık eğitimi uygulama kapsamına alınmış il ve meslek dallarında çalışan gençlerin çıraklık eğitimi görmesi zorunludur. Çıraklık döneminde uygulanan haftalık ders dağıtımı mesleklere göre farklılık göstermektedir. Çıraklık eğitiminde Genel bilgi Dersleri bütün meslek dallarında ortak uygulanmaktadır.

Mevsime göre özellik arz eden merkezlerde teorik ve pratik eğitim belirli aylarda bloklaştırılmış olarak yapılabilir.

3308 sayılı Yasanın 14 üncü maddeleri gereğince, lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra çıraklık eğitimine başlayanların eğitim süresi, mesleklerdeki çıraklık süresinin yarısına kadar kısaltılabilmektedir. Bu süreler, Mesleki Eğitim Kurulu'nun uygun görüşü alınarak Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenmiştir.

19 yaşından büyük olup, çıraklık eğitimi uygulama kapsamındaki meslek dallarında çalışan ve askerlikle ilgisi bulunmayan, daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olmaları durumunda çıraklık eğitimine alınabilmektedirler.

ÇIRAKLIK EĞITIMI HAFTALIK DERS ÇIZELGESI
(Çıraklık süresi 3 yıl olan meslekler)

Açıklamalar:

1.      Çizelgede yer alan Türkçe, Matematik ve Meslek Matematiği, Teknik Resim derslerine ait muhteva, derslerin genel yapısını korumak kaydıyla, meslek alanlarının özelliğine uygun olarak düzenlenir.

2.      İş Güvenliği dersinde Talim ve Terbiye Kurulunun 28.06.1996 tarih ve 222 sayılı Kararı ile kabul edilen program uygulanır.

3.      Çizelgede yer alan meslek derslerinin meslek alanlarına göre isimleri değişebilir. Örnek: Radyo-Televizyon Tamirciliği alanında Elektronik, Dijital Elektronik, Erkek Terziliği alanında: Kalıp Hazırlama ve Model Geliştirme Tekniği, Servis (Garsonluk) alanında: Mutfak Bilgisi, Servis Bilgisi vb.

ÇIRAKLIK SÖZLEŞMESİ

Çırak ile onu eğitmek amacıyla işe alan işyeri sahibi arasında tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyen sözleşmeye çıraklık sözleşmesi denmektedir.

Mesleki Eğitim Kurulunca hazırlanan çıraklık sözleşmesi modeli Mesleki Eğitim Merkezlerinde kullanılmaktadır.

19 yaşından gün aldıktan sonra çıraklık eğitimine başlayanlar için çıraklık sözleşmesi düzenlenmemektedir. Bu durumda olanların kayıtları meslekleri ile ilgili olarak işyerinde çalışyıklarını belgelendirmeleri durumunda yapılmaktadır.

Aday çırak ve çırakların kayıtları, Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği’ne göre, her yıl Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları ile Ocak ayı olmak üzere iki dönemde, çalışma takviminde belirtilen tarihler arasında yapılır.

Taraflarca imzalanan sözleşme işyerinin bağlı bulunduğu meslek odasınca onaylanır ve mesleki eğitimi merkezi müdürlüğüne çırağın kaydı yaptırılır.

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun 15.maddesi gereğince, bir işyerinde aday çırak ve çırakların pratik eğitimini yürütmek için usta öğretici bulundurulması şarttır.

ÇIRAK ÖĞRENCİ KAYDINDA HANGİ BELGELER İSTENİR?

Çıraklık sözleşmesi yapan çıraklardan aşağıdaki belgeler istenir:

1.      19 yaşını doldurmamış adaylardan Meslek odası tarafından onaylanmış 4 adet çıraklık sözleşmesi,

2.       Nüfus cüzdanının aslı veya noterden onaylı fotokopisi

3.      Öğrenim belgesinin aslı

4.      Çırağın sağlık ve fiziki durumlarının mesleğin özelliğine uygun olduğuna ilişkin resmi resmi sağlık kurumlarından alınmış doktor raporu.

5.      Çırağın yanında çalışacağı ustanın “usta öğreticilik” belgesinin fotokopisi (Usta öğretici belgesi bulunmaması halinde ustalık belgesi fotokopisi, ustalık belgesi yoksa ustalık belgesini doğrudan almaya hak kazandığına dair belgesinin fotokopisi kabul edilir.),

6.      İkametgah belgesi (Mahalle muhtarından onaylı),

7.      Yeterli sayıda vesikalık fotoğraf (Çıraklık sözleşmelerine yapıştırılan 4 adet vesikalık fotoğrafta dahil olmak üzere 10 adet fotoğraf yeterlidir.),

ADAY ÇIRAK VE ÇIRAK ÖĞRENCİLERİN SİGORTA İŞLEMLERİ

Aday çırak, ve işletmelerde meslek eğitimi gören öğrencilere, sözleşmenin yapılması ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun iş kazaları meslek hastalıkları ile hastalık sigortaları hükümlerinin uygulanacağı, sigorta primlerinin 1475 sayılı İş Kanunun 33.maddesi gereğince bunların yaşına uygun asgari ücretin %50’si üzerinden Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine konulan ödenekten karşılanacağı, 3308 sayılı Kanunun 25.maddesi ile hüküm altına alınmıştır. Aynı kanun maddesi gereğince, aday çırak, çırak ve işletmelerde meslek eğitimi gören öğrenciler hakkında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 23, 24, 35 ve 42 maddeleri hükümleri uygulanmaz. Ayrıca bunlara aynı kanuna göre, iş göremezlik ödenekleri bağlanacak sürekli iş göremezlik gelirine esas olacak günlük kazançların tespitine sigorta primine esas tutulan ücret dikkate alınır.

Mesleki eğitim merkezi müdürlüklerince, aday çırak ve çırakların sigorta primleri yatırma işlemleri yürütülür.

19 yaşından gün aldıktan sonra çıraklık eğitimine başlayanların sosyal güvenlik kuruluşlarına ait primleri Milli Eğitim Bakanlığı'nca ödenir.